اگر در سی یا چهل سالگی به فکر مرتب کردن دندانها افتاده‌اید، سن بهتنهایی پاسخ «بله» یا «خیر» به امکان ارتودنسی نمی‌دهد. وضعیت لثه، استخوان اطراف دندانها، ترمیم‌های قبلی و هدف شما از درمان باید کنار هم بررسی شوند. این مقاله به ملاحظات ویژه بزرگسالان می‌پردازد؛ برای آشنایی با زمان ارزیابی در دوره‌های مختلف زندگی، راهنمای بهترین سن ارتودنسی را ببینید.
آیا برای ارتودنسی دیر شده است؟
حرکت دندان از طریق تغییر در بافتهای پشتیبان آن انجام می‌شود و این فرایند به دوران نوجوانی محدود نیست. در بزرگسالی هم میتوان نامرتبی دندانها و بعضی مشکلات روی‌هم‌آمدن آن‌ها را درمان کرد، به شرط آنکه وضعیت دهان و سلامت عمومی اجازه دهد. صرف عبور از یک سن مشخص، دلیل رد کردن درمان نیست.
تفاوت مهم این است که رشد فک در بزرگسالان عمدتاً پایان یافته است. بنابراین درمان‌هایی که بر هدایت رشد تکیه دارند، همان کاربرد دوران رشد را ندارند. بعضی ناهنجاری‌های اسکلتی ممکن است به درمان ترکیبی نیاز داشته باشند؛ ارتودنسی همراه با جراحی فک تنها پس از بررسی شرایط فرد مطرح می‌شود و برای همه بزرگسالان لازم نیست.
پیش از شروع ارتودنسی بزرگسالان چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
در جلسه معاینه، علاوه بر نظم ظاهری دندانها، وضعیت لثه، ریشه‌ها، استخوان پشتیبان و تماس دندانهای دو فک بررسی می‌شود. ممکن است مدارک تصویربرداری لازم باشد. سوابق درمان لثه، ضربه به دندان، عصب‌کشی، داروها و بیماری‌های زمینه‌ای را به متخصص اطلاع دهید.
بیماری فعال لثه یا پوسیدگی درمان‌نشده ممکن است شروع ارتودنسی را به تعویق بیندازد. تحلیل استخوان هم باید در تعیین محدوده حرکت و برنامه پیگیری لحاظ شود. کنترل مشکل زمینه‌ای گاهی با همکاری متخصص لثه انجام می‌شود؛ نمی‌توان تنها از روی عکس لبخند درباره مناسب بودن درمان تصمیم گرفت.
برای جلسه اول همراه داشته باشید: فهرست داروهای مصرفی و مدارک دندانپزشکی موجود، از جمله عکس‌های قبلی. تهیه عکس جدید را به تشخیص درمانگر بسپارید.
انتخاب روش و برنامه درمان در بزرگسالی
براکت ثابت و آلاینر شفاف هر کدام کاربردها و محدودیت‌هایی دارند. آلاینر برای بعضی افراد از نظر ظاهر و امکان برداشتن هنگام غذا خوردن جذاب است، اما برای همه حرکت‌ها مناسب نیست و به استفاده منظم طبق دستور نیاز دارد. براکت ثابت هم ممکن است برای کنترل حرکتهای مورد نیاز انتخاب شود. برای مقایسه گزینه‌ها، خدمات ارتودنسی مطب را ببینید.
مدت درمان بزرگسالان را نمی‌توان از روی سن تعیین کرد. شدت نامرتبی، سلامت بافتهای پشتیبان، نیاز به درمان‌های همراه و همکاری بیمار در برآورد نقش دارند. اگر تنها یک بخش از دندانها برای روکش یا ایمپلنت آماده می‌شود، هدف درمان ممکن است با یک درمان جامع متفاوت باشد؛ این تفاوت باید از ابتدا روشن باشد.
هماهنگی درمان با کار و زندگی روزمره
پیش از شروع، درباره برنامه مراجعه‌های دوره‌ای، نحوه تمیز کردن دستگاه و زمان لازم برای مراقبت روزانه سؤال کنید. اگر زیاد سفر می‌کنید یا حضور منظم برایتان دشوار است، آن را در جلسه مشاوره مطرح کنید. برنامه قابل اجرا به اندازه انتخاب نوع دستگاه اهمیت دارد.
درباره هزینه ارتودنسی نیز بپرسید چه مراحل و وسایلی در برآورد لحاظ شده است. هزینه درمان لثه، ترمیم دندان یا ساخت نگهدارنده ممکن است جدا باشد؛ پاسخ دقیق به برنامه و قرارداد درمان بستگی دارد.
ارتودنسی با ایمپلنت، روکش و دندان ازدست‌رفته
داشتن روکش یا دندان عصب‌کشی‌شده لزوماً ارتودنسی را منتفی نمی‌کند، اما سلامت ریشه و کیفیت ترمیم باید بررسی شود. در دندان روکش‌شده، نحوه اتصال دستگاه هم نیاز به برنامه‌ریزی دارد. اگر درمان ترمیمی جدید در پیش دارید، ترتیب مراحل را پیش از انجام آن با درمانگران هماهنگ کنید.
ایمپلنت به استخوان متصل است و مانند دندان طبیعی با ارتودنسی حرکت نمی‌کند. گاهی بهتر است پیش از گذاشتن ایمپلنت، موقعیت دندانهای مجاور و فضای لازم با ارتودنسی آماده شود. اگر ایمپلنت از قبل وجود دارد، طرح درمان باید موقعیت ثابت آن را در نظر بگیرد.
بعد از برداشتن دستگاه چه می‌شود؟
حفظ نتیجه به دوره پس از درمان هم وابسته است. نگهدارنده یا ریتینر طبق برنامه متخصص استفاده می‌شود و نیاز به کنترل دارد. پیش از شروع، درباره این مرحله و ادامه معاینه‌های معمول دندانپزشکی نیز صحبت کنید.
اگر برای ارتودنسی در اهواز و کیانپارس به دنبال ارزیابی حضوری هستید، می‌توانید سوابق درمان‌های قبلی خود را در جلسه مشاوره با دکتر سپیده باقری مطرح کنید.
پرسش‌های پرتکرار درباره ارتودنسی بزرگسالان
آیا بعد از چهل سالگی میتوان ارتودنسی کرد؟
سن بهتنهایی مانع درمان نیست. سلامت لثه، استخوان پشتیبان و دندانها و نیز سابقه پزشکی باید بررسی شود تا امکان درمان مشخص شود.
آیا ارتودنسی بزرگسالان همیشه طولانیتر است؟
خیر. نوع مشکل، محدوده حرکت لازم، وضعیت بافتهای پشتیبان و همکاری بیمار بر مدت درمان اثر دارند. برآورد شخصی پس از معاینه و بررسی مدارک ممکن است.
آیا دندان دارای ایمپلنت هم با ارتودنسی حرکت میکند؟
ایمپلنت مانند دندان طبیعی با ارتودنسی جابهجا نمیشود. وجود آن لزوماً مانع درمان دندانهای دیگر نیست، اما موقعیت آن باید در طرح درمان لحاظ شود.
آیا آلاینر شفاف برای همه بزرگسالان مناسب است؟
خیر. انتخاب آلاینر یا براکت به نوع نامرتبی، حرکتهای لازم و توانایی استفاده منظم از دستگاه بستگی دارد. کمتر دیده شدن دستگاه بهتنهایی معیار انتخاب نیست.
اگر بیماری لثه داشته باشم می‌توانم ارتودنسی کنم؟
بیماری فعال لثه باید پیش از شروع درمان کنترل شود. در برخی بیماران پس از درمان لثه، ارتودنسی با برنامه متناسب و پیگیری مشترک امکان‌پذیر است.
امکان ارتودنسی را برای شرایط خود بررسی کنید
در جلسه مشاوره می‌توانید درباره سلامت لثه، درمان‌های قبلی و روش‌های مناسب دندانهای خود سؤال کنید.
